Περί Ενισταμένων

Η αμφίβολη ορθοδοξία της ομάδας του Μητροπολίτου Κυπριανού

του Επισκόπου Γρηγορίου Grabbe (†)

Rus» [«Ορθόδοξος Ρωσία»], στο τεύχος 17 του παρόντος έτους, δημοσίευσε την απόφαση της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας της Διασποράς σχετικά με την καθιέρωση της ευχαριστιακής κοινωνίας με την ομάδα των παλαιοημερολογιτών υπό τον Μητροπολίτη Ωρωπού και Φυλής Κυπριανό.

Η εφημερίδα «Pravoslavnaya

Στο τμήμα της που περιέχει τα συμπεράσματα η απόφαση διευκρινίζει τις αιτίες που προέτρεψαν τη Σύνοδο να κάνει αυτό το βήμα. Εντούτοις, σε κανένα από τα έξι σημεία του, δεν αναφέρει ότι η Σύνοδος του 1975 αποφάσισε να μην έχει κοινωνία με τις ομάδες των Ελλήνων [παλαιοημερολογιτών] έως ότου ενωθούν, και ότι η Σύνοδος, προεδρευομένη πλέον από τον Μητροπολίτη Βιτάλιο, επιβεβαίωσε αυτήν την σοφή απόφαση του 1993, δηλαδή μόλις πριν ενάμισι έτος. Ο καθένας γνωρίζει καλώς ότι οι ελληνικές παρατάξεις δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να καυχηθούν ότι έχουν επιτύχει ήδη την ενότητα, όμως η παρούσα Συνοδική απόφαση δεν δίνει καμία εξήγηση γι' αυτήν την κατάργηση των προηγουμένων αποφάσεων.

Αλλά, στην απόφαση δηλώνεται ότι: «Μετά την συζήτηση και την αναλύση όλων των πτυχών αυτών των θεμάτων [σχετικά με την ιστορία και την ιδεολογία αυτής της παρατάξεως] η Σύνοδος των Επισκόπων υποστηρίζει ότι σε αυτή, την περίοδο, κατά την οποία η αποστασία εξαπλώνεται και οι αποκαλούμενοι επίσημοι αντιπρόσωποι της ορθοδοξίας, όπως το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και άλλα Πατριαρχείων, ενδίδουν και αγκαλιάζουν τη θέση των Καινοτόμων και των Οικουμενιστών, είναι πολύ σημαντικό οι γνήσιοι Ορθόδοξοι να ενωθούν, συγκροτούντες ένα κοινό μέτωπο, και να αντιταχθούν στους προδότες της Ορθοδοξίας των αγίων Πατέρων».

Εν προκειμένω, η Ιερά Σύνοδος έχει αποφασίσει:

«1) Για να καθιερώσει εκκλησιαστική κοινωνία με την Σύνοδο των Ελλήνων Παλαιοημερολογιτών του Μητροπολίτου Κυπριανού, καθώς επίσης και με τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Τράδιτσα Φώτιο, ο οποίος διευθύνει την βουλγαρική παλαιο-ημερολογιτική επισκοπή». Ο Επίσκοπος Φώτιος χειροτονήθηκε για τους Βουλγάρους από αυτόν τον ίδιο τον Μητροπολίτη Κυπριανό, και έτσι η νομιμότητά του εξαρτάται από αυτήν του Μητροπολίτου Κυπριανού.

Είναι ενδιαφέρον ότι η Σύνοδός μας, επιδιώκουσα την ένωση με τις ομάδες των Ελλήνων Γ.Ο.Χ., δεν έκαναν καμία προσπάθεια προς την ενότητά με την πολύ πιο πολυάριθμη και σοβαρή ομάδα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσοστόμου (Κιούση), η οποία έχει μία Σύνοδο αποτελούμενη από δεκαεννέα επισκόπους.

Το δεύτερο σημείο [της απόφασης] ασχολείται με την ενημέρωση του ποιμνίου της [ρωσικής] διασποράς για το γεγονός αυτό.

Στο σημείο υπ' αριθμ. τρία δηλώνεται, «κατά την διάρκεια των συζητήσεων λήφθηκαν επίσης υπόψιν και οι απόψεις εκείνων που ήταν αντίθετοι στην ένωση, μεταξύ των οποίων το ερώτημα σχετικά με την κανονικότητα της ομάδας του Μητροπολίτου Κυπριανού, καθώς και με την, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, αντορθόδοξη διδασκαλία του περί χάριτος».

Εκτός από την προσωπική διδασκαλία του περί χάριτος (περισσότερα γι' αυτό κατωτέρω), ο Μητροπολίτης Κυπριανός, έχει επιπλέον κατηγορηθεί για το κήρυγμα της αιρέσεως του χιλιασμού. Σχετικά με την κανονικότητα αυτής της ομάδας αρκετά έχουν ειπωθεί και έχουν γραφεί ήδη. Αλλά ποιά είναι, λοιπόν, αυτή η «σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους [των αντιτιθεμένων στην ένωση] αντορθόδοξη διδασκαλία περί χάριτος»;

Προετοιμάζοντας καλά εκ των προτέρων το έδαφος για μία πιθανή ένωσή του με την Εκκλησία της Διασποράς, ο Μητροπολίτης Κυπριανός, εξέδωσε ένα φυλλάδιο που τιτλοφορήθηκε «Εκκλησιολογικαί Θέσεις, η Έκθεσις περί του δόγματος της Εκκλησίας, Ορθοδόξων Ενισταμένων κατά της παναιρέσεως του Οικουμενισμού». Θα φαινόταν, κρίνοντας από τον τίτλο του τεύχους, ότι τίποτε δεν θα μπορούσε να ειπωθεί ενάντια σε ένα τέτοιο σύγγραμμα. Το τεύχος είναι πολύ καλοτυπωμένο, ακόμη και μέχρι του σημείου της χρησιμοποιήσεως της παλαιάς ορθογραφίας [δηλ., προ-επαναστατικής]. Είχε διαδοθεί αρκετά ευρέως, και κάθε μέλος της Συνόδου των Επισκόπων έλαβε οπωσδήποτε ένα αντίγραφο.

Εντούτοις, με μεγάλη καταπλήξη και φόβο αναγκάζεται κάποιος να επισημάνει, ότι προφανώς αυτά τα ίδια τα μέλη της επιτροπής των επισκόπων που εξέταζε το ελληνικό ζήτημα οι ίδιοι, και όλα μαζί τα μέλη της Ιεράς Συνόδου, απέτυχαν σε μεγάλο βαθμό να ακολουθήσουν αυτό που καλείται «ανάγνωση ανάμεσα στις γραμμές» αυτού του τεύχους, το οποίο αφθονεί σε αρχαία κείμενα που συναρμόζονται με επιτηδειότητα, αλλά που λίγη σχέση έχουν με την σύγχρονη εκκλησιαστική καταστάση. Επιπλέον, είναι προφανές ότι απεκόμισαν πολύ πενιχρή αντίληψη περί της (πολύ αμφισβητήσιμης) κανονικότητας της ομάδας του Μητροπολίτου Κυπριανού, διότι το θέμα δεν αναφέρεται καθόλου στο κείμενο της αποφάσεως της Ιεράς Συνόδου. Επιπλέον εμφανές είναι το γεγονός ότι η επιτροπή δεν έλαβε καθόλου υπ' όψιν τα κίνητρα των προηγουμένων αποφάσεών μας.

Τώρα ας προσπαθήσουμε να καθορίσουμε ακριβώς, τι είδους Ορθοδοξία ομολογεί ο Μητροπολίτης Κυπριανός, και εάν κάποιος μπορεί η όχι πραγματικά να πει με καθαρή συνείδηση ότι και αυτός και η Σύνοδός του «φρονεί πλήρως ακριβώς τις ίδιες εκκλησιολογικές και δογματικές αρχές της Ρωσικής Εκκλησίας μας εκτός Ρωσίας» (σημείο πέντε της απόφασης της Ιεράς Συνόδου).

Στο κεφάλαιο [του τεύχους] που τιτλοφορείται «Η Εκκλησία και η αίρεση», στην σελίδα δύο, λέει: «Νοσούντα μέλη της Εκκλησί νοούνται οι πλανώμενοι μεν περί την ορθόδοξον πίστιν και αμαρτάνοντες, μη κριθέντες δε εισέτι εκκλησιαστικώς. Των ακρίτων τούτων μελών τα Μυστήρια, κατά την Ζʹ Οικουμενικήν Συνοδον, είναι ισχυρά, καθ ότι ταύτα, ως π.χ. η "χειροτονία" "εκ του Θεού εστιν", όπως είπεν ο Πρόεδρος ταύτης Αγιος Ταράσιος», παρατηρήσεις: «η χειροτονία [τους]» «εκ του Θεού εστιν».

Παρακάτω, στο τρίτο κεφάλαιο, ο συντάκτης στρέφεται στο θέμα, « Η Οικουμενιστική Διαίρεσις της Εκκλησίας» - όπως την αποκαλεί. Φαίνεται παράξενο από έναν Επίσκοπο ο οποίος διακηρύσσει την Ορθοδοξία του να ακούγεται η άποψη ότι η Εκκλησία μπορεί να «διαιρεθεί». Οι Άγιοι Πατέρες έχουν διδάξει ότι ήταν πάντα, είναι, και θα είναι η αδιαίρετη Νύμφη του Χριστού. Μπορεί κάποιος μόνο να απομακρυνθεί από αυτήν η να επανασυνδεθεί σ' αυτήν μέσω της μεταμελείας. Ο Μητροπολίτης Αντώνιος [Khrapovitsky] τόνιζε ιδιαιτέρως στους Ιερείς του την ανάγκη, μετά την εξομολόγηση, να αναγινώσκεται η αρχαία συγχωρητική ευχή η οποία περιέχει την φράση, «διαλλάγηθι και ένωσον αυτόν μετά της αγίας Σου Εκκλησίας», δεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο ότι αυτός που αμαρτάνει απομακρύνεται από την Εκκλησία. Αν και η κατ' ιδίαν εξομολόγηση μπορεί να θεραπεύσει προσωπικές ηθικές πτώσεις, αυτό καθόλου δεν θεραπεύει μία δημόσια και πεισματική απόκλιση σε αίρεση.

Ο Μητροπολίτης Κυπριανός σωστά επισημαίνει ότι η αρχή της ασθενείας ήταν εισαγωγή του δυτικού ημερολογίου στη ζωή της εκκλησίας το 1924. Αλλά όμως αργότερα αυτός προωθεί μία άποψή που δεν αντιστοιχεί καθόλου στην παρούσα εκκλησιαστική καταστάση:

«Οι οπαδοί της εορτολογικής καινοτομίας του 1924», γράφει , «δεν εκρίθησαν εισέτι ειδικώς και πανορθοδόξως, ως προβλέπεται παρά της Ορθοδοξίας. Οπως γράφει ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ο αθετήσας τα νόμιμα θεωρείται κατακεκριμένος, εφόσον κριθή υπό «του βʹ προσώπου, ήτοι της Συνόδου». Οι καινοτομήσαντες από του 1924 κείνται υπό κρίσιν και πρόκειται να κριθούν, βάσει των Ι. Συνόδων, Τοπικών και Οικουμενικών, και των Αγίων Πατέρων, μάλιστα δε των εκκλησιαστικών αποφάσεων του ΙΣΤʹ αιώνος κατά των τότε παπικών προτάσεων περί εορτολογικής καινοτομίας. Δια τούτο οι αποτειχιζόμενοι εκ τούτων των καινοτόμων διακόπτουν την κοινωνίαν «προ συνοδικής διαγνώσεως» αυτών, όπως γράφεται εις τον ΙΕʹ Κανόνα της Πρωτοδευτέρας Συνόδου. Δηλαδή οι καινοτόμοι ούτοι είναι εισέτι άκριτοι. Συνεπώς [κατά την διδασκαλία του Μητροπολίτου Κυπριανού] τα Μυστήρια αυτών είναι ισχυρά [η έμφαση εκ μέρους μου (σ.τ.μ. του επιστολογράφου)]»

Ο Μητροπολίτης Κυπριανός επιλέγει το απόσπασμα που τον βολεύει από αυτόν τον κανόνα για να το ταιριάξει τον σκοπό του, αλλά σκόπιμα δεν αναφέρει το επόμενο κείμενο του κανόνα που αναφέρεται σε εκείνους που χωρίζονται από τους Προέδρους τους προ συνοδικής διαγνώμης σε περιπτώσεις κατά τις οποίες κηρύσσεται υπ' αυτών δημοσίως αίρεση:

«οι τοιούτοι ου μόνον τη κανονική επιτιμήσει ουχ υποκείσονται, προ συνοδικής διαγνώσεως εαυτούς της προς τον καλούμενον επίσκοπον κοινωνίας αποτειχίζοντες, αλλά και της πρεπούσης τιμής τοις ορθοδόξοις αξιωθήσονται. Ου γαρ επισκόπων, αλλά ψευδεπισκόπων και ψευδοδιδασκάλων κατέγνωσαν, και ου σχίσματι την ένωσιν της Εκκλησίας κατέτεμον, αλλά σχισμάτων και μερισμών την Εκκλησίαν εσπούδασαν ρύσασθαι». (κανών ιε της ΑΒ Συνόδου).

Οι υποστηρικτές του ρωμαιο-καθολικισμού στη Ρωσία έχουν από παλαιά επικαλεσθεί το γεγονός ότι καμμία Οικουμενική Σύνοδος δεν έχει καταδικάσει ποτέ το ρωμαιο-καθολικισμό και επομένως, ισχυρίζονται, δεν είναι αίρεση. Μια τέτοια άποψη ήταν αρκετά διαδεδομένη μεταξύ των διανοουμένων μας, και ειδικά στους στρατιωτικούς κύκλους.

Το κεφάλαιο τέσσερα τιτλοφορείται «Μετάνοια και Επιστροφή». Αυτό που αναπτύσσεται εκεί μέσα σχετικά με την αρχή της μετανοίας είναι εξ ολοκλήρου σωστό και σύμφωνα με τους κανόνες. Ακόμα προσφέροντας μας τα πολυάριθμα παραδείγματα μεταμελείας πραγματοποιήθηκαν στη μία η την άλλη Οικουμενική Σύνοδο, ο Μητροπολίτης Κυπριανός πουθενά δεν αναφέρει το γεγονός ότι οι Νεοημερολογίτες/Οικουμενιστές όχι μόνο δεν έχουν καμία πρόθεση μεταμελείας, αλλά αντίθετα, διώκουν τους Γνησίους Ορθοδόξους κατά τον σκληρότερο τρόπο.

Έχουμε μπροστά στα μάτια μας το πρόσφατο παράδειγμα πως «στραγγάλισαν», θα μπορούσε κανείς να πει, τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Διόδωρο, ο οποίος προσπάθησε να υπερασπισθεί την Ορθοδοξία των Αγίων Πατέρων. Μόνο λίγοι μήνες από τώρα έχουν παρέλθει από τότε που - με τη βοήθεια των απειλών αποβολής από τα μοναστήρια τους, και κανονικές κυρώσεις, έχουν υποχρεώσει το Άγιο Όρος – τον τελευταίο προμαχώνα της Ορθοδοξίας, που υπεράσπιζεται την Εκκλησία από τις επιδρομές της αιρέσεως του Οικουμενισμού, να «ανακρούσει πρύμναν».

Ο Μητροπολίτης Κυπριανός δεν βλέπει κανέναν λόγο για το χωρισμό της κοινωνίας από τους Νεοημερολογίτες/Οικουμενιστές μέχρι την χρονική στιγμή της κρίσεώς τους από μία μελλοντική Οικουμενική Σύνοδο. Αλλά ποίος δεν γνωρίζει (συμπεριλαμβανομένου του ιδίου Μητροπολίτου) ότι εδώ και σχεδόν εικόσι χρόνια τώρα οι Οικουμενιστές έχουν προετοιμάσει το πρόγραμμα της μελλούσης να συνέλθει - και πάντως ελάχιστα Ορθόδοξη - «Ογδόη Οικουμενική Σύνοδο»; Η Προσυνοδική Επιτροπή έχει ήδη δημοσιεύσει περισσότερες από μία φορές τα σχέδια της για τις εισηγήσεις που θα παρουσιασθούν σε αυτήν τη μελλοντική «Σύνοδο». Τα ζητήματα τα οποία θα συζητηθούν σε αυτήν περιλαμβάνουν την ενοποίηση όλων των Χριστιανών, την συνολική κατάργηση των νηστειών, τον γάμο των Επισκόπων, και τον δεύτερο γάμο των των Πρεσβυτέρων.

Ποιός, έπειτα, θα είναι ο Πρόεδρος αυτής της επαίσχυντης συνέ­λευσης, η οποία, σύμφωνά με τις ονειροπολήσεις του Μητροπολίτου Κυπρια­­­νού, υποτίθεται ότι θα καταδικάσει τους Οικουμενιστές/Νεοημερολογίτες; Προφανώς, εκείνος ο κρυπτο-ρωμαιοκαθολικός Οικου­­μενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Και όσοι είναι όμοιοι με αυτόν θα είναι τα μέλη: ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Παρθένιος (που έχει δηλώσει επίσημα ότι ο Μωάμεθ είναι μεγάλος προφήτης και προσωπικά τον θεωρεί Απόστολο!) ο Πατριάρχης Αντιοχίας (που έχει εκδώσει ήδη μία οδηγία στον κλήρο του χορηγώντας του την άδεια να συλλειτουργούν με τους αιρετικούς Μονοφυσίτες), ο Πατριάρχης της Μόσχας (που έχει υπογράψει και την ένωση του Balamand και τη συμφωνία σχετικά με τους Μονοφυσίτες, και ο οποίος έχει αρχίσει έναν διάλογο ακόμη και με τους Εβραίους «στο υψηλότερο πιθανό επίπεδο»).

Μου έχει δοθεί η ευκαιρία να λάβω γνώση διαφόρων επιστολών που γράφηκαν από κάποιον Επίσκοπο της ομάδας του Μητροπολίτου Κυπριανού. Από αυτές [σ.τ.μ. τις επιστολές] είναι αρκετά εμφανές ότι αυτός και οι συν-Επίσκοποί του ομολογούν την προσωπική τους και κάθε άλλο παρά Ορθόδοξη διδασκαλία, αναφορικώς με την δυνατότητα επενεργείας της χάριτος του Αγίου Πνεύματος μέσα στις Εκκλησίες οι οποίες έχουν γίνει προδήλως αιρετικές. Όλες οι Νεοημερολογιτικές Εκκλησίες χωρίς καμία εξαίρεση - είναι επιπλέον πολύ δραστήριες στον Οικουμενισμό. Οι Παλαιοημερολογιτικές Εκκλησίες (Ρωσική και Σερβική) εδώ και πολύ καιρό τώρα επίσης ομολογούν ακριβώς αυτήν την ίδια αίρεση. Αλλά ιδού, αυτός ο ιεράρχης της ομάδας του Μητροπολίτου Κυπριανού επιμένει στην άποψη ότι, κατ' αυτόν:

«οι Νεοημερολογίτες, πολιορκημένοι από την αίρεση του Οικουμενισμού και της καινοτομίας, δεν έχουν στερηθεί της χάριτος, η πάντως, δεν είμαστε εμείς αρμόδιοι να κάνουμε μία τέτοια δήλωση... δεν μιλάμε για ένωσή με τον Βελίαλ, αλλά (μόνο) με εκείνους τους ασθενείς ως προς την πίστη, αρκετοί από τους οποίους χρειάζονται πνευματική θεραπία... εν όψει τούτου, δεν διακόπτουμε συνολικώς την κοινωνία με αυτούς». Σε μια άλλη επιστολή, ο ίδιος ιεράρχης, εκφράζει τη σκέψη - συνολικά απαράδεκτη και παράλογη από δογματική και αγιοπατερική άποψη - ότι, αναγνωρίζοντας ότι οι Οικουμενιστές έχουν χάρη, αυτή η ομάδα «αποτειχίσθηκε από τα λάθη τους».

Στην ανακοίνωση της αποφάσεώς της σχετικά με την κοινωνία με την ομάδα του Μητροπολίτου Κυπριανού, η Ιερά μας Σύνοδος, δυστυχώς, δεν έλαβε υπ' όψιν επίσης το κείμενο εκείνης της αποφάσεως που ελήφθη στο παρελθόν, υπό την προεδρία Μητροπολίτου Φιλαρέτου, περί αναθεματισμού της αιρέσεως του Οικουμενισμού. Μεταξύ των άλλων περιέχει αυτά τα λόγια όπως: «Δια ταύτα, τοις εν γνώσι κοινωνούσι τοις προειρημένοις αιρετικοίς, η υποστηρίζουσι, διαδίδουσι, η υπερασπίζουσι την νεοφανή αυτών αίρεσιν του Οικουμενισμού: Ανάθεμα»

Πράγματι, με το να μην ερευνήσει το θέμα σοβαρά και με το να λησμονήσει τον προηγηθέντα εγκεκριμμένο αναθεματισμού του νεοημερολογιτισμού/Οικουμενισμού (η ίσως μη αποτολμούσα να καταργήσει αυτήν την απόφαση), Η Σύνοδός μας, όσο φρικτό και αν είναι να το δεχθεί κανείς, έχει πέσει κάτω από το ίδιον ανάθεμα. Αν είχε εξετάσει το όλο ζήτημα προσεκτικότερα πριν, ποτέ δεν θα εξέδιδε μια τέτοια αντιφατική απόφαση. Οι Σύνοδοι των προηγουμένων Επισκόπων μας δεν εξέτασε ποτέ το ιδιαίτερο ζήτημα σχετικά με το εάν η όχι οι νεοημερολογίτες έχουν χάρη. Αλλά το γεγονός ότι στο παρελθόν τα συλλείτουργα με αυτούς δεν επιτρέπονταν ποτέ πιστοποιεί ήδη με ικανοποιητική σαφήνεια ότι η Εκκλησία της Διασποράς θεωρούσε ότι είναι χωρίς χάρη.

Πρέπει να θεωρήσουμε ότι η Σύνοδός μας {σ.τ.μ. των Ρώσων της Διασποράς} έχει εισέλθει στην πορεία της προδοσίας των παραδόσεων των Αγίων Πατέρων, η ότι έκαναν απλώς και μόνον ένα λάθος εξ αιτίας πτωχής κρίσης, το οποίο ακόμη δεν είναι παρά πολύ αργά για να διορθώσει στην επομένη συνεδρία της Ιεράς Συνόδου που θα παραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο στη Γαλλία;

(Μετάφραση από τα «Εκκλησιαστκά Νέα» [στα ρωσικά],
αριθ. 5, του Οκτωβρίου του 1994, σ. 2-4.)
.